गण 24 — भारद्वाजाः
भारद्वाजाः गण भारद्वाज (आङ्गिरस) ऋषि-कुल का गण है। आश्वलायन, आपस्तम्ब, बौधायन, कात्यायन, मत्स्य पुराण के अनुसार इसका प्रवर है — आङ्गिरस, बार्हस्पत्य, भारद्वाज। इस गण का प्रवर ग्रंथ में इसी एक रूप में मिलता है। ग्रंथ ने इस गण में 255 नाम दर्ज किए हैं।
संक्षेप में
भारद्वाजाः गण भारद्वाज (आङ्गिरस) ऋषि-कुल का गण है। आश्वलायन, आपस्तम्ब, बौधायन, कात्यायन, मत्स्य पुराण के अनुसार इसका प्रवर है — आङ्गिरस, बार्हस्पत्य, भारद्वाज। इस गण का प्रवर ग्रंथ में इसी एक रूप में मिलता है। ग्रंथ ने इस गण में 255 नाम दर्ज किए हैं।
प्रवर
| प्रवर | ऋषि | किस ग्रंथ के अनुसार | |
|---|---|---|---|
| आङ्गिरस · बार्हस्पत्य · भारद्वाज | 3 | आश्वलायन, आपस्तम्ब, बौधायन, कात्यायन, मत्स्य पुराण | तालिका का मुख्य |
स्वतंत्र मिलान: The Matsya Puranam, Part 2 (Sacred Books of the Hindus, vol. 17) (1917), अध्याय 196 — “Angira, Brihaspati, Bharadvaja”. यह ऊपर दिए मत्स्य पाठ से मेल खाता है।
इस गण के गोत्र-पृष्ठ
इस गण में दर्ज नाम (255)
गोत्र-प्रवर ग्रंथों के अनुसार एक गण के गोत्रों में आपस में विवाह वर्जित माना गया है। सूची ग्रंथ में जैसी छपी है, वैसी ही है। नाम के आगे लिखे संकेत बताते हैं कि वह नाम किस ग्रंथ की सूची में है।
- 1अग्निवेशाःम
- 2अग्निवेशाःबो
- 3अग्निवेश्यःम
- 4अग्निवेश्याःआश्व, आप, बो
- 5अग्निस्तम्भाःबो
- 6अधिकारग्रीवःका
- 7आक्ताःबो
- 8आक्षाःबो
- 9आग्निवेश्याःबो
- 10आत्राःबो
- 11आत्रेयायणाःबो
- 12आत्रेयायनिःका, म
- 13आपस्तम्बिःका, म
- 14आपस्तम्भाःबो
- 15आरुणाःबो
- 16आश्लाः ?बो
- 17आश्वलायनिःका, म
- 18इन्द्रस्तम्भाःबो
- 19इषुमताःबो
- 20उडुपतिःम
- 21उद्वहव्याःबो
- 22उरूढाःबो
- 23ऊर्जायनाःआप
- 24ऋक्षाःबो
- 25औक्षाःबो
- 26औदमेघयःबो
- 27औदमेघिःका
- 28औपसेयःबो
- 29औसेयःबो
- 30कक्षलाःबो
- 31करभीकयःबो
- 32कल्माश्वःबो
- 33काक्षलाःबो
- 34काचकिःका, म
- 35काञ्चकिःका
- 36काण्डायनाःबो
- 37काण्यविजलिःका
- 38काबल्याःबो
- 39काम्बोदकाःबो
- 40कायनःका
- 41कारकिःम
- 42कारग्रीविःका
- 43कारिषायणाःबो
- 44कारुणायनाःबो
- 45कारुपथयःबो
- 46कावल्याःबो
- 47काष्ठोदकाःबो
- 48कुकाःआप
- 49कुक्षाःबो
- 50केशरवयःबो
- 51केशस्वेयाःबो
- 52कौकाक्षयःबो
- 53कौण्डिन्याःबो
- 54कौमुदगन्धयःबो
- 55कौमुदगन्धिःका
- 56कौरुक्षेत्रिःका, म
- 57कौरुपतिःम
- 58क्रोडायनाःबो
- 59क्षाम्यायणाःबो
- 60खाङ्गलायनःका
- 61खारिग्रीवयःबो
- 62खारुडाःबो
- 63खालडिःम
- 64खेलकाःबो
- 65गाङ्गोदकिःका
- 66गाङ्गोदधिःम
- 67गिरुणकर्णिः ?का
- 68गोद्वेषिःका
- 69गोमेदगन्धिकःम
- 70गोवासीनःबो
- 71गोस्वपिङ्गलिःम
- 72गौरिवायनाःबो
- 73चिकिपिःम
- 74चिकीर्षिःम
- 75चेलकाःबो
- 76चौपिष्टःका
- 77जित्यद्रोणिःम
- 78जैक्षलायनिःम
- 79जैत्यद्रोणिःम
- 80जैत्रिःका
- 81जैत्वलायनःका
- 82जैह्मलायनिःम
- 83जैह्वलायनिःम
- 84ज्वलयःबो
- 85तूर्णकर्णिःका
- 86तृणवकर्णिःम
- 87तौल्वलिःका
- 88त्रैतुटिःका
- 89दाभयःबो
- 90दार्भवःबो
- 91दिष्टाकिःम
- 92देवमतयःबो
- 93देवयःबो
- 94देवरातिःम
- 95देवस्थानिःका, म
- 96देवागारिःका
- 97देवागिरिधिः ?का
- 98देवाश्वाःबो
- 99दैवमतयःबो
- 100द्रोणिःका
- 101द्व्याख्येयःम
- 102द्व्योगाःबो
- 103धान्यायनःबो
- 104धूमगन्धाःबो
- 105धूमितःम
- 106धौताम्बकिःका
- 107ध्रागविःका
- 108ध्रौगयःका
- 109नायकिःम
- 110नृत्यायनाःबो
- 111नैतुतयःबो
- 112पराहरयःबो
- 113परिणद्धेधाः ?बो
- 114परेपमतिःका
- 115पारिणध्येयाः ?बो
- 116पुष्पान्वेषिःम
- 117पैलःम
- 118पौलिःका
- 119प्रभुःम
- 120प्रवाहणेयाःबो
- 121प्रवाहिःम
- 122प्राग्वंशयःबो
- 123प्रालेपिःम
- 124प्रावहिःम
- 125प्रावाहणेयःका
- 126फलाहारःम
- 127बर्हिसादीम
- 128बाष्कलाःबो
- 129बाष्कलिःम
- 130बाहलबाः ?बो
- 131ब्रह्मतन्विःम
- 132ब्रह्मस्तम्बिःका
- 133ब्रह्मस्तम्भाःबो
- 134भद्राधयःबो
- 135भरद्वाजःका
- 136भरद्वाजाःआश्व, बो
- 137भरुडेयाःबो
- 138भरुण्डेयाःबो
- 139भामान्याःबो
- 140भारद्वाजाःआप
- 141भूरयःबो
- 142मगण्डाःबो
- 143मङ्गडाःबो
- 144मत्स्यकायाःबो
- 145मत्स्यक्राधाः ?बो
- 146मत्स्याच्छादःम
- 147महाकपिःम
- 148महावेलाःबो
- 149महावैरिलाःबो
- 150माणविद्व्याःबो
- 151माणभिद्यःबो
- 152मात्स्यक्षीपःका
- 153माद्रपतयःबो
- 154मामन्याःबो
- 155मारुतःम
- 156मार्कण्डिःका
- 157मार्जवृष्टिःम
- 158मार्ष्टपिङ्गलिःम
- 159मालोहरःका
- 160मूलहरःम
- 161मैधुनमतिःका
- 162मैधुमतिःका
- 163मौञ्जवृष्टिःम
- 164यज्ञवेदयःका
- 165यमस्तम्बाःबो
- 166राजस्तम्भयःबो
- 167राशुगाःबो
- 168रुद्राङ्गपथःबो
- 169रौक्षाःबो
- 170लभायनिःम
- 171वयोक्षिभेदाःबो
- 172वलभीकयःबो
- 173वाताङ्गिरथिःका
- 174वायुस्तम्भाःबो
- 175वाराहयःबो
- 176वाराहिःम
- 177वालटिःका
- 178वालभीकयःबो
- 179वालिशायनिःका
- 180वालिशायनिःम
- 181वासिनयानिःका
- 182वासिनायनाःबो
- 183वाहलवाःबो
- 184वाहिःका
- 185वाह्यकच्छःम
- 186वाह्याःबो
- 187विन्धायनाःबो
- 188विष्णुस्तम्भाःबो
- 189वेदवेलाःबो
- 190वेलाःबो
- 191वेशाःबो
- 192वैयुःका
- 193वैलाःबो
- 194वैषुःका
- 195व्यटाकिःम
- 196व्याढाकिःम
- 197शठाःबो
- 198शालालयःबो
- 199शाकलाःबो
- 200शार्दूलयःबो
- 201शालङ्कायनिःम
- 202शालानिःबो
- 203शालाहलयःबो
- 204शालाहारिःबो
- 205शिक्षायनाःबो
- 206शिखाग्रीविःम
- 207शिखायनाःबो
- 208शिलातलिःम
- 209शिलास्थलिःम
- 210शृङ्गाःबो
- 211शैकेयाःबो
- 212शौद्धयःबो
- 213श्यामेयाःबो
- 214श्वारुडाःबो
- 215श्वेलकाःबो
- 216षारितौचकिः ?का
- 217सघोषकृतिःबो
- 218सत्यकेयाःबो
- 219सघोपकृताःबो
- 220सरिद्भविःम
- 221साङ्गिःका
- 222साज्यङ्किःका
- 223सात्यमुग्रिःका
- 224सायसुग्रीविःम
- 225सामस्ताम्बिःका
- 226सारावरिःका
- 227सालडिःम
- 228सालहिःका
- 229सालुष्टिः ?का
- 230सिन्धवःबो
- 231सूर्यस्तम्भाःबो
- 232सेध्यकेयाःबो
- 233सैंहिकेयाःबो
- 234सोमतन्विःम
- 235सोमस्तम्भाःबो
- 236सौगेयःका
- 237सौङ्गिःका
- 238सौजपृश्निःका
- 239सौद्धयःबो
- 240सौबुद्धिकःका
- 241सौरभःबो
- 242सौविष्टःका
- 243सौविष्ट्यःम
- 244स्तनकर्णाःबो
- 245स्तम्बस्तम्भशब्दान्ताःआप, बो
- 246स्तम्भप्रकृतयःबो
- 247स्तैदेहाःबो
- 248स्तौज्वलयःबो
- 249स्तौदेहाःबो
- 250स्वज्यङ्किःका
- 251स्वारग्रीविःम
- 252स्वोज्वलयःबो
- 253हरिकर्णिःका
- 254हारिकर्णिःका
- 255हालोहरःका
संकेत: आश्व = आश्वलायन · आप = आपस्तम्ब · बो = बौधायन · का = कात्यायन · म = मत्स्य पुराण. "?" = मूल छपाई साफ़ नहीं, नाम की पढ़त अनिश्चित।
भारद्वाज (आङ्गिरस)-कुल के अन्य गण
स्रोत
पी. चेन्सल राव (सं.), गोत्रप्रवरनिबन्धकदम्बम् (1900), "प्रवराः, गोत्रगणाश्च", पृष्ठ 230–234 (archive.org leaf 270–274)।
